Ulga na IPO - sprzedaż akcji z debiutu giełdowego

Począwszy od 2025 r. podatnicy będą w PIT-38 mieli możliwość wykazywać ulgę (zgodnie z przepisami - zwolnienie podatkowe) związane ze sprzedażą akcji objętych lub nabytych w wyniku pierwszej oferty publicznej. Nowelizacja przepisów, która wprowadziła powyższą ulgę obowiązuje od 1 stycznia 2022 r. jednak warunki jej stosowania polegają na przetrzymywaniu bez sprzedaży objętych akcji przez okres co najmniej 3 lat. W efekcie jeśli podatnik nabył akcje oferowane w ramach IPO - pierwszej oferty publicznej w 2022 r., to o ile przeczekał 3 lata - ma prawo wykazać zwolnienie z podatku w PIT-38 i nie płacić z tego tytułu 19% PIT.

Przepisy wskazują, że zwolnione z podatku pozostają dochody uzyskane z odpłatnego zbycia akcji objętych lub nabytych przez podatnika lub spadkodawcę podatnika w wyniku pierwszej oferty publicznej w rozumieniu art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1983), jeżeli:

• odpłatne zbycie tych akcji nastąpiło po upływie trzech lat od dnia, w którym akcje te zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym albo wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, oraz
• podatnik albo spadkodawca podatnika, którzy objęli lub nabyli te akcje, nie byli ze spółką podmiotami powiązanymi w okresie dwóch lat poprzedzających dzień objęcia lub nabycia tych akcji odpowiednio przez podatnika albo spadkodawcę podatnika.

Najlepszy sposób na Twoje ulgi i odliczenia w PIT to Program e-pity^®
Nie musisz liczyć ulgi i odliczeń w PIT za 2025 ręcznie. Sprawdź wysokość Twoich ulgi, odliczeń i zwrotu podatku kompleksowo, także z uwzględnieniem nowej kwoty wolnej od podatku w PIT.
Ulgi i odliczenia wylicz w Programie e-pity 2025 i wyślij swój PIT 2025 online

Jak liczyć termin 3 lat dla ulgi na debiut na GPW?

Termin liczymy od momentu zakupu / objęcia akcji do momentu sprzedaży. Nie naliczamy natomiast terminów począwszy od końca roku nabycia, ustalić należy, że rok to 365 dni. Terminy określone w latach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było - w dniu, który poprzedzałby bezpośrednio ten dzień.

Ta sama zasada dotyczy liczenia powiązań między spółką a podatnikiem sprzedającym akcje.

Kto to jest podmiot powiązany dla ulgi na debiut na GPW?

Jako podmiot powiązany w celu korzystania ze ulgi należy rozumieć:

• podmioty, z których jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot, lub
• podmioty, na które wywiera znaczący wpływ:
  
  • ten sam inny podmiot lub
  • małżonek, krewny lub powinowaty do drugiego stopnia osoby fizycznej wywierającej znaczący wpływ na co najmniej jeden podmiot, lub
• spółkę niebędącą osobą prawną i jej wspólnika, lub
• spółkę komandytową i jej komplementariusza, lub
• spółkę zoo lub akcyjną i jej wspólnika, lub
• podatnika i jego zagraniczny zakład.

Jak wykazać zwolnienie / ulgę na debiut w deklaracji PIT?

Skorzystać należy z deklaracji PIT-38. W rubryce wskazującej na przychody ze zbycia udziałów i akcji wyszczególniamy całość naszych przychodów i kosztów ze zbycia - zarówno akcji, których przychód jest opodatkowany, jak i zwolniony. W wierszu wskazującym ulgę na IPO (debiut) wskazujemy przychody i koszty objęte tym zwolnieniem. W wierszu - razem - suma - odejmujemy od pierwszego z tych wierszy kwoty wyszczególnione w wierszu związanym z ulgą na IPO.

Czy ulga na debiut pozwoli na stratę podatkową?

Wydaje się, że jest to możliwe. Zwróćmy uwagę, że może dość do sprzedaży po 3 latach akcji, które nabyto w IPO po cenie wyższej, niż cena sprzedaży. Zwolnieniem podatkowym objęty jest wyłącznie dochód, a zatem przychód (cena sprzedaży) minus koszty (wydatki). Do kosztów podatkowych nie zalicza się wydatków i kosztów bezpośrednio sfinansowanych z dochodów (przychodów), o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29b, 46, 47a, 47d, 116, 122, 129, 136 i 137. Przepis ten nie stanowi nic o kosztach wynikających ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 105a PIT. Natomiast jeśli sprzedaż nastąpi z zyskiem, to wykazać należy poniesione z tego tytułu koszty i przyporządkować je do przychodów zwolnionych (żeby ustalić dochód objęty zwolnieniem podatkowym). Wówczas całość poniesionych kosztów przyporządkować należy do kwot sprzedawanych z wykorzystaniem zwolnienia podatkowego.

Takie rozumienie przepisów tworzących ulgę wskazuje również sama deklaracja PIT-38, która sugeruje wykazać różnicę pomiędzy kwotami zwolnionymi z podatku a wszystkimi przychodami z danego roku. Różnicę tę ustalać należy osobno dla przychodów i osobno dla kosztów.

Czy można nie korzystać ze zwolnienia i wykazać stratę?

Sprzedaż bez zysku generuje stratę. Prawo do zwolnienia nie jest dobrowolne - trzeba z niego korzystać, więc jeśli dokonuje się sprzedaży - to należy koszty przyporządkować do przychodów zwolnionych. Nie można opodatkować sprzedaży i pominąć zwolnienia np. wyłącznie w celu wykazywania wyższej kwoty kosztów podatkowych.

Czy można skorzystać ze zwolnienia później niż po 3 latach?

Tak, jest to jak najbardziej prawidłowe. nie ma obowiązku sprzedaży akcji wyłącznie po trzech latach, lecz nie wcześniej niż po 3.