Alimenty a podatek PIT oraz podatek od spadków i darowizn

Otrzymanie alimentów co do zasady kreuje przychód z tzw. innych źródeł. Jednocześnie ustawodawca stworzył rozbudowany system zwolnień przedmiotowych powodujących, że w ogóle nie płaci się od nich podatku. Brak obowiązku podatkowego zależy od wieku beneficjenta, jego stanu zdrowia, relacji rodzinnej łączącej strony oraz formy prawnej, w jakiej alimenty zostały ustalone.

Nie należy jednak mylić świadczeń alimentacyjnych z umową darowizny lub z dobrowolnym wsparciem finansowym udzielanym w ramach wspólnego gospodarstwa domowego. Podczas gdy alimenty podlegają przepisom ustawy o PIT (z szerokimi wyłączeniami z opodatkowania), darowizny są regulowane przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn, a zwykłe dobrowolne wsparcie rodzinne w ogóle nie generuje przychodu podatkowego.

Przy analizie podatkowej przepływów pieniężnych konieczne jest dokonanie właściwej kwalifikacji prawnej danej czynności. W praktyce wyróżnia się trzy odrębne tytuły prawne przekazywania środków finansowych:

1. Alimenty: Świadczenia stanowiące realizację ustawowego obowiązku alimentacyjnego uregulowanego w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (KRO). Mają charakter obligatoryjny, publicznoprawnie chroniony i służą zaspokojeniu bieżących potrzeb bytowych, zdrowotnych oraz edukacyjnych uprawnionego. Przychodem są następujące rodzaje świadczeń alimentacyjnych:

• alimenty na rzecz krewnych w linii prostej;
• alimenty na rzecz rodzeństwa, zarówno rodzonego, jak i przyrodniego;
• alimenty na rzecz przysposobionego;
• alimenty po rozwiązaniu przysposobienia
• alimenty między małżonkami po rozwodzie lub unieważnieniu małżeństwa;
• alimenty na rzecz powinowatych;
• alimenty ojca pozamałżeńskiego dziecka względem matki.

1. Darowizna: Umowa cywilnoprawna uregulowana w Kodeksie cywilnym (KC). Jej istotą jest nieodpłatne świadczenie na rzecz obdarowanego kosztem majątku darczyńcy, dokonywane z woli stron, bez istnienia ustawowego przymusu alimentacyjnego lub poza tym przymusem.
2. Zaspokajanie potrzeb rodziny: Świadczenia wynikające z art. 27 KRiO (obowiązek współdziałania małżonków dla dobra rodziny) oraz - w przypadku partnerów, związku pozamałżeńskiego - ze zwyczajowego współprzyczyniania się do pokrywania kosztów wspólnego gospodarstwa domowego. Nie stanowią one ani umowy darowizny, ani odrębnego roszczenia alimentacyjnego.

System podatkowy traktuje te trzy kategorie w sposób całkowicie rozłączny. Przepływ pieniężny nie może być jednocześnie alimentami i darowizną. 

Darowizna w stosunku do małoletniego często odróżniana jest od świadczeń alimentacyjnych z użyciem odpowiedzi na pytanie: czy dane świadczenie (pieniężne / niepieniężne - prezent) miało na celu - czy może zaspokoić bieżące potrzeby osoby uprawnionej do alimentów, zgodnie z jej zwykłym standardem życia (alimenty), czy też nie (darowizna).

Jeżeli dana wpłata realizuje ustawowy obowiązek alimentacyjny, podlega ocenie wyłącznie przez pryzmat ustawy o PIT. Jeżeli wykracza poza ten obowiązek i ma charakter nieodpłatnej przysługi majątkowej, stosuje się do niej przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn. Poniższa tabela stanowi zbiorcze zestawienie różnic prawnych i skutków podatkowych dla alimentów, darowizny oraz bieżącego zaspokajania potrzeb rodziny.

Prawo podatkowe nie różnicuje tego, czy alimenty przekazywane są w gotówce, czy też poprzez świadczenia w naturze (rzeczy, wykupienie usług na rzecz uprawnionego, np. lekcji językowych na rzecz dziecka). 

Najlepszy i najprostszy sposób na PIT - Program e-pity^®
Nie musisz znać się na PIT'ach i zmianach podatkowych. Oblicz wygodnie wysokość Twojego podatku PIT kompleksowo razem z wszystkimi ulgami, odliczeniami i kwotą wolną od podatku. Zadbaj o najwyższy i najszybszy zwrot podatku z PIT do 45 dni.
Po prostu oblicz Twój e-PIT w Programie e-pity 2025 i wyślij PIT online

Świadczenia alimentacyjne wypłacane na rzecz dzieci zostały przez ustawodawcę potraktowane w sposób wyjątkowo preferencyjny. Zgodnie z ustawą o PIT wolne od podatku dochodowego są alimenty na rzecz:

• dzieci, które nie ukończyły 25. roku życia,
• dzieci bez względu na wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymują zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną.

Czy alimenty na dzieci małoletnie do ukończenia 18. roku życia są zawsze zwolnione z opodatkowania?

W odniesieniu do dzieci małoletnich zwolnienie podatkowe ma charakter pełny i bezwzględny. Oznacza to, że alimenty przekazywane na rzecz dziecka, które nie osiągnęło jeszcze pełnoletności:

• są w 100% wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych, niezależnie od ich wysokości (ustawa nie ustanawia żadnego górnego limitu kwotowego),
• przysługują niezależnie od formy prawnej i tytułu ich ustalenia.

Dla zachowania pełnego zwolnienia z podatku PIT w przypadku małoletnich dzieci nie jest wymagane posiadanie wyroku sądu ani ugody sądowej. Świadczenia wypłacane na podstawie umowy ustnej między rodzicami, pisemnego porozumienia rodzicielskiego, aktu notarialnego, jak i prawomocnego orzeczenia sądu korzystają z identycznej ochrony prawnej. Rodzic sprawujący pieczę nad dzieckiem i odbierający środki nie musi ujawniać tych kwot w żadnym zeznaniu rocznym (PIT-36, PIT-37), a organ podatkowy nie ma podstaw do żądania wyjaśnień odnośnie do skali tych przepływów.

Jak zmienia się sytuacja dziecka otrzymującego alimenty po ukończeniu 18. roku życia (osiągnięciu pełnoletności)?

Osiągnięcie przez dziecko 18. roku życia lub uzyskanie pełnej zdolności do czynności prawnych (pełnoletności)  zasadniczo nie zmienia jego sytuacji na gruncie prawa podatkowego, o ile nie przekroczyło ono 25. roku życia. Dalsze podejmowanie nauki nie jest wymogiem dla utrzymania pełnego zwolnienia alimentów z podatku dochodowego. W praktyce jednak to pełnoletnie dziecko będzie od tego momentu otrzymywać alimenty na własny rachunek bankowy, a nie drugi rodzic, który dotychczas sprawował nad nim osobistą pieczę.

W tym miejscu należy rozgraniczyć zasady prawa rodzinnego od zasad prawa podatkowego:

• Perspektywa prawa rodzinnego (KRiO): Obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka nie wygasa automatycznie po osiągnięciu pełnoletności ani po ukończeniu 25 lat. Trwa tak długo, jak długo dziecko nie jest w stanie utrzymywać się samodzielnie, co w praktyce obejmuje również okres studiów wyższych.
• Perspektywa prawa podatkowego (Ustawa o PIT): Prawo do całkowitego, bezlimitowego zwolnienia z podatku PIT przysługuje wyłącznie do dnia 25. urodzin dziecka. Do osiągnięcia tego wieku alimenty wypłacane na dorosłe dziecko (np. studiujące w trybie stacjonarnym) pozostają w całości nieopodatkowane, bez względu na formę ich ustalenia (wyrok, ugoda, przelew dobrowolny) oraz bez względu na ich wysokość.

Po przekroczeniu progu 25 lat preferencja podatkowa wygasa, chociaż sam obowiązek alimentacyjny na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego może istnieć nadal.

Czy alimenty na dzieci niepełnosprawne są zawsze zwolnione z opodatkowania?

Wyjątkiem od sztywnej bariery wieku 25 lat są dzieci dorosłe dotknięte niepełnosprawnością, które ze względu na stan zdrowia nie mają możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Ustawodawca uzależnił bezlimitowe zwolnienie podatkowe dla dzieci powyżej 25. roku życia od kryterium formalno-zdrowotnego. Jeżeli dziecko – niezależnie od tego, ile ma lat – pobiera na podstawie odrębnych przepisów:

• dodatek pielęgnacyjny,
• zasiłek pielęgnacyjny lub
• rentę socjalną,

wówczas wszelkie wypłacane na jego rzecz alimenty korzystają z całkowitego zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie ustawy o PIT. W tej sytuacji wysokość świadczenia oraz sposób jego ustalenia również pozostają bez wpływu na zwolnienie.

Jak zmienia się sytuacja dziecka powyżej 25. roku życia bez statusu osoby z niepełnosprawnością?

W sytuacji, gdy dziecko ukończyło 25. rok życia, nadal kształci się lub znajduje w trudnej sytuacji życiowej, a nie posiada prawa do zasiłku/dodatku pielęgnacyjnego ani renty socjalnej, jego status podatkowy ulega zasadniczej zmianie. Z chwilą ukończenia 25 lat dziecko przestaje być traktowane na ustawy o PIT jako "dziecko", a zaczyna podlegać przepisom przewidzianym dla "innych osób".

Skutki podatkowe dla dorosłego dziecka po 25. roku życia kształtują się następująco:

1. Alimenty zasądzone wyrokiem sądu lub ustalone ugodą sądową: Korzystają ze zwolnienia z PIT wyłącznie do kwoty 700 zł miesięcznie (maksymalnie 8 400 zł rocznie). Nadwyżka ponad kwotę 700 zł miesięcznie stanowi podlegający opodatkowaniu przychód z "innych źródeł", od którego należy odprowadzić podatek dochodowy według skali (12% lub 32%).
2. Alimenty przekazywane bez wyroku sądu lub ugody sądowej: Wypłaty dokonywane na podstawie ustnego porozumienia z rodzicami lub zwykłych przelewów bankowych nie korzystają z żadnego zwolnienia z podatku PIT. Cała przekazana kwota stanowi w 100% opodatkowany przychód dorosłego dziecka, wykazywany w rozliczeniu rocznym PIT.

Najlepszy sposób na Twoje ulgi i odliczenia w PIT to Program e-pity^®
Nie musisz liczyć ulgi i odliczeń w PIT za 2026 ręcznie. Sprawdź wysokość Twoich ulgi, odliczeń i zwrotu podatku kompleksowo, także z uwzględnieniem nowej kwoty wolnej od podatku w PIT.
Ulgi i odliczenia wylicz w Programie e-pity 2026 i wyślij swój PIT 2026 online

Rozwód, orzeczenie separacji lub powstanie stanu niedostatku u krewnych w linii prostej (np. rodziców żądających wsparcia od dorosłych dzieci) wiążą się z realizacją obowiązku alimentacyjnego na rzecz osób dorosłych. Zasady opodatkowania oraz zwolnienia wynikają z ustawy o PIT.

Jakie są warunki zwolnienia z opodatkowania?

W przypadku alimentów wypłacanych na rzecz byłego małżonka lub innych dorosłych krewnych, ustawodawca wprowadził łączną konstrukcję limitu kwotowego oraz wymogu formalnego co do podstawy świadczenia:

• Limit kwotowy: Zwolnienie z opodatkowania przysługuje do wysokości nieprzekraczającej 700 zł miesięcznie.
• Wymóg formalny: Świadczenie musi być otrzymane na podstawie wyroku sądu lub ugody sądowej.

Pojęcie "ugody sądowej" obejmuje ugodę zawartą przed sądem powszechnym w toku postępowania cywilnego oraz ugodę zawartą przed mediatorem, która została zatwierdzona przez sąd postanowieniem o nadaniu klauzuli wykonalności.

Brak spełnienia któregokolwiek z tych warunków wyklucza możliwość zastosowania zwolnienia. Limit 700 zł miesięcznie nie podlega waloryzacji, co powoduje, że przy obecnych realiach gospodarczych większość zasądzanych alimentów na byłych małżonków przekracza ten próg i rodzi obowiązek podatkowy.

Czy umowne uregulowanie obowiązku alimentacyjnego w akcie notarialnym pozwala zachować zwolnienie z podatku?

W obrocie cywilnym rozwodzący się małżonkowie bardzo często dążą do polubownego załatwienia spraw majątkowych i alimentacyjnych, zawierając umowę w formie aktu notarialnego. W treści takiego aktu zobowiązany poddaje się egzekucji na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego. Na gruncie prawa podatkowego powstaje tu jednak istotne ryzyko. Zgodnie z utrwaloną linią interpretacyjną organów skarbowych i sądów administracyjnych, akt notarialny nie jest wyrokiem sądu ani ugodą sądową.

W konsekwencji, jeżeli były mąż wypłaca byłej żonie alimenty w kwocie np. 600 zł miesięcznie na podstawie aktu notarialnego:

• świadczenie to nie spełnia warunku formalnego (podstawą świadczenia nie jest ani wyrok, ani ugoda sądowa),
• podatniczka nie ma prawa do skorzystania z limitu zwolnienia do 700 zł miesięcznie,
• cała kwota 7 200 zł rocznie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Uwaga: Świadczenie to nie jest darowizną, która do limitu kwotowego jest zwolniona z opodatkowania. W tym przypadku dochodzi do umownej wypłaty alimentów, zatem kwoty opodatkowanej od pierwszej wypłaconej złotówki.

Identyczna zasada dotyczy pozostałych umów ustnych lub pisemnych zawartych bez udziału sądu. Byli małżonkowie przesyłający sobie środki na podstawie ustnego porozumienia narażają odbiorcę na konieczność zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami za zwłokę za okres do 5 lat wstecz. Warto więc pamiętać, iż Kodeks postępowania cywilnego przewiduje możliwość zawarcia ugody w postępowaniu pojednawczym i to jeszcze przed wniesieniem pozwu w każdej sprawie cywilnej, której charakter na to zezwala. O zawezwanie do próby ugodowej można zwrócić się do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika. Wniosek taki podlega wprawdzie opłacie, ale jeżeli w postępowaniu z tego wniosku zawarto ugodę, sąd z urzędu zwraca stronie 75% uiszczonej opłaty.

Jak opodatkowana jest nadwyżka alimentów ponad limit zwolnienia?

W sytuacji, gdy alimenty dla byłego małżonka wynikają z wyroku sądu, ale przekraczają kwotę 700 zł miesięcznie, opodatkowaniu podlega wyłącznie nadwyżka ponad ten limit. Proces obliczeniowy opiera się na wyliczeniu nadwyżki miesięcznej i zsumowaniu jej w skali całego roku podatkowego.

Przykład:
Rozważmy przypadek podatniczki, której sąd zasądził od byłego męża alimenty na jej własne utrzymanie w wysokości 1 800 zł miesięcznie. Świadczenia były płacone regularnie przez 12 miesięcy roku podatkowego. Obliczenie podstawy opodatkowania i podatku przebiega następująco:

• Miesięczna kwota alimentów z wyroku: 1800 zł.
• Miesięczny limit wolny od podatku: 700 zł.
• Miesięczna nadwyżka podlegająca opodatkowaniu: 1800 zł - 700 zł = 1100 zł.
• Roczny dochód do wykazania w zeznaniu PIT: 12 miesięcy x 1100 zł = 13200 zł.
• Obliczenie podatku na zasadach ogólnych (skala 12%): 13200 zł x 12% = 1584 zł.

Warto uwzględnić wpływ kwoty wolnej od podatku, która wynosi 30 000 zł dochodu rocznie. Jeżeli była żona nie uzyskuje żadnych innych dochodów (np. z pracy czy działalności) i jej jedynym przychodem jest opodatkowana nadwyżka alimentów w kwocie 13 200 zł rocznie, kwota ta mieści się w limitach kwoty wolnej. W efekcie, po złożeniu zeznania PIT-36, należny podatek wyliczony w deklaracji wyniesie 0 zł, lecz obowiązek formalny złożenia zeznania i wykazania tego dochodu nadal spoczywa na podatniczce.

Jak rozliczyć alimenty płacone w walucie obcej?

W sytuacji, gdy zobowiązany do alimentów pracuje za granicą i przekazuje świadczenia w walucie obcej (np. w EUR, GBP, USD), po stronie odbiorcy – jeśli alimenty podlegają opodatkowaniu – powstaje obowiązek przeliczenia waluty na złote. Zgodnie z ustawą o PIT przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Dniem uzyskania przychodu jest dzień, w którym środki wpłynęły na rachunek bankowy odbiorcy lub zostały postawione do jego dyspozycji.

Alimenty należne, lecz niezapłacone na rzecz uprawnionego, nie stanowią jego przychodu podatkowego. Rozliczeniu podlegają wyłącznie realnie uczynione wypłaty. 

Wychowujesz samotnie - oblicz PIT w Programie e-pity i zadbaj o zwrot z PIT.

Samotnie wychowujesz dzieci nie musisz liczyć podatku w PIT za 2026 ręcznie. Sprawdź wysokość Twojego podatku kompleksowo - razem z wszystkimi ulgami, odliczeniami i nową kwotą wolną od podatku. Zadbaj o najwyższy i najszybszy zwrot podatku do 45 dni. Wylicz wygodnie Twój PIT w Programie e-pity 2027 i wysyłaj PIT online

W sytuacjach, gdy komornik nie jest w stanie wyegzekwować należności alimentacyjnych, uprawnieni mogą ubiegać się o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, wypłacane przez organy gminy (ośrodki pomocy społecznej) na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na gruncie prawa podatkowego świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego mają charakter publicznoprawnej pomocy socjalnej. Zgodnie z ustawą o PIT, wszelkie świadczenia wypłacane z tego funduszu są całkowicie wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych.

Dla odbiorców świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego oznacza to następujące skutki:

• brak konieczności zapłaty jakiegokolwiek podatku dochodowego, bez względu na wysokość pobieranych kwot,
• brak obowiązku wykazywania tych wypłat w rocznych deklaracjach PIT-36 lub PIT-37,
• organy wypłacające (MOPS/GOPS) nie sporządzają dla świadczeniobiorców deklaracji PIT-11.

Przewlekłość postępowań egzekucyjnych często doprowadza do sytuacji, w których dłużnik alimentacyjny nie płaci świadczeń przez kilka lat, po czym w wyniku skutecznej egzekucji komorniczej (np. ze sprzedaży nieruchomości lub zająć rachunku) uprawniony uzyskuje jednorazowo skumulowaną kwotę zaległości za okresy przeszłe. Sposób opodatkowania takiej wpłaty uzależniony jest od tego, kto jest osobą uprawnioną do alimentów.

Jak rozliczyć skumulowaną spłatę alimentów na rzecz dziecka?

Możliwa jest taka sytuacja, w której egzekucja zaległych alimentów należnych na dziecko za okres, gdy było ono małoletnie lub uczyło się przed ukończeniem 25. roku życia, kończy się sukcesem dopiero po osiągnięciu przez nie np. 27 lat. Wówczas o prawie do zwolnienia z podatku decyduje stan prawny i wiek dziecka w okresie, za który alimenty były należne, a nie data ich faktycznej wypłaty przez komornika. Stanowisko takie odnaleźć można przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z dnia 10 lutego 2026 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.55.2026.1.MKA). W sprawie tej wnioskodawczyni otrzymała w 2025 r. od komornika jednorazową wpłatę zaległych alimentów za lata 2019–2022 wraz z odsetkami. W okresie, za który zaległość narosła, studiowała i nie miała ukończonych 25 lat. W dacie otrzymania przelewu od komornika miała już 27 lat. Organ podatkowy potwierdził, że cała wyegzekwowana kwota główna zaległych alimentów korzysta z pełnego zwolnienia z PIT, ponieważ dotyczy okresu, w którym spełnione były przesłanki wiekowe i edukacyjne.

Jak rozliczyć skumulowaną spłatę alimentów na rzecz byłego małżonka?

Inaczej kształtuje się mechanizm rozliczania spłaty zaległości alimentacyjnych na rzecz byłego małżonka, gdzie obowiązuje limit 700 zł miesięcznie. Przy jednorazowej wypłacie zaległości za np. 12 miesięcy wstecz powstaje wątpliwość, czy limit 700 zł odnosi się do miesiąca, w którym komornik dokonał przelewu (co prowadziłoby do opodatkowania całej reszty), czy do poszczególnych miesięcy, za które alimenty były należne.

Prawidłowa praktyka podatkowa nakazuje stosowanie metody przypisania do miesięcy należnych, a zatem wyegzekwowaną kwotę skumulowaną dzieli się przez liczbę miesięcy, których spłata dotyczy.

Przykład 1:
Jeżeli zasądzona wyrokiem sądu kwota alimentów wynosiła np. 600 zł miesięcznie, a komornik wyegzekwował zaległość za 10 miesięcy w kwocie 6000 zł, wówczas do każdego miesiąca przypisuje się kwotę 600 zł. Ponieważ kwota 600 zł mieści się w miesięcznym limicie zwolnienia 700 zł, cała wpłata 6 000 zł pozostaje wolna od podatku dochodowego.

Przykład 2:
Gdyby przykładowo zasądzona kwota wynosiła 1200 zł miesięcznie, a spłata zaległości za 10 miesięcy wyniosła 12000 zł, do opodatkowania w rozliczeniu rocznym trafi wyłącznie suma miesięcznych nadwyżek ponad limit 700 zł, czyli 10 miesięcy x 500 zł miesięcznie = 5000 zł.

Zgodnie z ustawą o PIT, wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym lub wolnych od tego podatku. Przepis ten obowiązuje dla dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2021 r. Skoro sama należność główna (alimenty na dziecko do 25 lat lub alimenty na byłego małżonka do limitu 700 zł) jest wolna od podatku PIT, to odsetki za jej nieterminowe przekazanie również dzielą ten los prawny i korzystają ze zwolnienia z opodatkowania.

Kwestię tę ostatecznie potwierdził Dyrektor KIS w wyżej wspomnianej interpretacji z 10 lutego 2026 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.55.2026.1.MKA) wskazując, iż:

• Odsetki od zaległych alimentów na dzieci są w 100% zwolnione z PIT.
• Odsetki od zaległych alimentów na dorosłych od kwoty głównej mieszczącej się w limicie 700 zł miesięcznie są zwolnione z PIT. Odsetki naliczone od nadwyżki podlegającej opodatkowaniu stanowią opodatkowany przychód podatnika.

A zatem podatnik otrzymujący od komornika zaległość alimentacyjną wraz z zasądzonymi odsetkami ustawowymi nie ma obowiązku wyliczania i odprowadzania podatku od tych odsetek, jeśli należność główna była zwolniona z opodatkowania.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu. Obejmuje on m.in. dziedziczenie, darowiznę, zasiedzenie, nieodpłatne zniesienie współwłasności oraz zachowek. Świadczenie alimentacyjne nie znajduje się w katalogu ustawy o podatku od spadków i darowizn, a także nie stanowi umowy darowizny z następujących powodów cywilnoprawnych:

1. Brak dobrowolności: Darowizna jest umową, w której darczyńca dobrowolnie decyduje o przysporzeniu na rzecz obdarowanego. Alimenty są spełnieniem przymusowego obowiązku wynikającego z mocy samego prawa (Kodeks rodzinny i opiekuńczy), który może być dodatkowo potwierdzony wyrokiem sądu.
2. Podstawa świadczenia: Alimenty mają charakter alimentacyjno-bytowy (zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb), podczas gdy darowizna zwiększa majątek obdarowanego bez istnienia wcześniejszego zobowiązania.

W konsekwencji alimenty:

• są całkowicie wyłączone z reżimu ustawy o podatku od spadków i darowizn,
• nie wliczają się do kwot wolnych od podatku od darowizn przewidzianych dla I, II lub III grupy podatkowej,
• nie wymagają zgłaszania na formularzach SD-Z2 (zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych), niezależnie od tego, jak wysokie kwoty są przekazywane.

Warto jednak zadbać w tym miejscu o precyzyjne oznaczanie tytułu przelewu bankowego w celu uniknięcia ewentualnych wątpliwości co do opodatkowania danych transferów pieniężnych.

W polskim prawie podatkowym wypłacanie alimentów nie uprawnia płacącego do pomniejszenia swojego dochodu lub podatku PIT. Nie istnieje bowiem żadna "ulga alimentacyjna" dla płatnika.

Przykład:
Osoba przelewająca na rzecz dzieci lub byłego małżonka np. 4 000 zł miesięcznie płaci podatek dochodowy od całości swojego dochodu, bez możliwości pomniejszenia podstawy opodatkowania o koszty ponoszonych alimentów.

Czy płacenie alimentów wpływa na prawo do ulgi prorodzinnej (ulgi na dzieci)?

Sam fakt terminowego płacenia alimentów zasądzonych wyrokiem sądu nie gwarantuje rodzicowi prawa do odliczenia ulgi na dziecko. Kluczową przesłanką do skorzystania z ulgi prorodzinnej jest faktyczne wykonywanie władzy rodzicielskiej, a nie tylko finansowanie potrzeb dziecka poprzez przelewy alimentacyjne.

Przykład:
Osoba, która ogranicza swój kontakt z dzieckiem wyłącznie do przelewania alimentów i nie bierze udziału w jego wychowywaniu, edukacji czy opiece zdrowotnej, traci prawo do ulgi prorodzinnej na rzecz rodzica, przy którym dziecko stale zamieszkuje i który tę władzę faktycznie sprawuje.

Czy renta z umowy dożywocia, lub renta nieodpłatna to forma alimentów bez PIT? 

Czy innym są alimenty na rzecz uprawnionych, a czym innym renty od innej osoby. Renta może być świadczeniem odpłatnym jak i nieodpłatnym. Renta jest instytucją prawną uregulowaną przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 903 tej ustawy, przez umowę renty, jedna ze stron zobowiązuje się względem drugiej do określonych świadczeń okresowych w pieniądzu lub w rzeczach oznaczonych tylko co do gatunku. Renta może być ustanowiona w umowie zarówno na czas określony, jak i nieokreślony, w tym na czas życia osoby uprawnionej. Rentę nieodpłatną traktuje się na podobnych zasadach co darowiznę. W efekcie wypłaty świadczeń mogą być opodatkowane, jednak w przypadku bliskich - wystąpić może zwolnienie (stosuje się limit darowizn w przeciągu 5 lat; zwolnienie nielimitowane w przypadku złożenia SD-Z2). 

W przypadku renty odpłatnej lub dożywocia (przeniesienia nieruchomości w zamian za świadczenia lub wypłatę określonej renty) ugruntowuje się stanowisko, w którym mimo odpłatności nie sposób ustalić wartości całości ceny (całej odpłatności) - o ile renta jest dożywotnia. W efekcie nie można ustalić ostatecznej wartości przychodu, jaki uzyskuje uprawniony (nie wykazuje się go również w PIT). Istnieją stanowiska odrębne w interpretacjach, krytykowanych przez NSA (gdzie wartość rynkowa przekazywanego majątku stanowi przychód, który należy wykazać w PIT). 

Opłacanie studiów, mieszkania, innych wydatków zamiast alimentów a podatki

Czasami w miejsce świadczeń alimentacyjnych, zobowiązany decyduje się opłacać ściśle określone świadczenia - za uprawnionego. Jeśli są to świadczenia, które można by przypisać do kategorii alimentacyjnych - należy odpowiednio stosować tu zasady jak przy rozliczeniu podatkowym alimentów. Jeśli świadczenie przekracza jednak obowiązki alimentacyjne - może to stanowić darowiznę lub świadczenie nieodpłatne.

Przykład:
Syn chciał zafundować swojej dziewczynie wakacje i podróż do Eurodisneylandu. Zapytał tatę, który posiada ograniczone prawa rodzicielskie, czy da mu na to pieniądze. Ojciec zgodził się, wpłacił na jego konto kwotę 7000 zł z tytułem przelewu “na wakacje z dziewczyną”. Świadczenie takie nie stanowi alimentów, należy uznać je za darowiznę na cele dziecka.