Aktualności
tel. serwisowy: 61 307 00 77 (08:00 - 16:00)
W odpowiedzi na pytania jednej z redakcji Ministerstwo Finansów wyjaśniło, jakie mogą być skutki podatkowe decyzji Państwowej Inspekcji Pracy ustalającej istnienie stosunku pracy.
Pytania dziennikarza dotyczyły sytuacji, w której decyzja PIP ustalająca istnienie stosunku pracy nie stanie się wykonalna bezpośrednio po upływie terminu do wniesienia odwołania, tylko dopiero z dniem następującym po wydaniu prawomocnego orzeczenia sądu utrzymującego tę decyzję, na przykład po trzech latach od wydania decyzji. Resort finansów wyjaśnił, że na gruncie podatku PIT będzie to miało analogiczne skutki, jakie obecnie wywołuje np. sądowe ustalenie stosunku pracy. Będzie więc oznaczało, że źródłem przychodów osoby, w stosunku do której wydano decyzję, od dnia jej wydania był stosunek pracy, a nie np. pozarolnicza działalność gospodarcza czy działalność wykonywana osobiście. Taka osoba będzie zobowiązana do skorygowania dotychczasowych rozliczeń w podatku PIT za okres objęty decyzją stwierdzającą istnienie stosunku pracy.
Ministerstwo Finansów przypomniało też przepis art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym jeżeli w wyniku weryfikacji rozliczeń zostaje u podatnika ujawniona z jednego tytułu nadpłata, a z innego - zaległość podatkowa, to ta nadpłata podlega z urzędu zaliczeniu na poczet zaległości wraz z odsetkami za zwłokę. W konsekwencji podatki zapłacone np. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zostaną zaliczone na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych, które powinien odprowadzić pracownik.
Dziennikarz spytał również, kto w takiej sytuacji odpowiada za wyrównanie wpłat z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za okres 3 lat wraz z odsetkami - pracownik czy pracodawca. Resort finansów wyjaśnił, że na podstawie art. 26a §1 Ordynacji podatkowej podatnik nie ponosi odpowiedzialności z tytułu zaniżenia lub nieujawnienia przez płatnika podstawy opodatkowania z m.in. tytułu przychodów ze stosunku pracy – do wysokości zaliczki, do której pobrania zobowiązany jest płatnik. Za podatek niepobrany lub za podatek pobrany, ale niewpłacony odpowiada płatnik, który nie wykonał obowiązku obliczenia, pobrania i wpłacenia tego podatku.
Kolejne pytanie dotyczyło traktowania faktur VAT wystawionych przez samozatrudnionego w okresie, gdy wykonalność decyzji była wstrzymana z uwagi na toczące się postępowanie przed sądem. Ministerstwo Finansów podkreśliło, że każdy tego typu przypadek wymaga indywidualnej analizy i oceny stanu faktycznego, jednak co do zasady jeżeli pomiędzy podmiotami powinien istnieć stosunek o pracę, oznacza to, że podatnik, który świadczył usługi bądź dostawy towarów, nie powinien wykonywać tych czynności w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i w związku z tym nie powinien wystawiać faktur VAT. Ocena, że podatnik nie prowadził działalności gospodarczej w rozumieniu VAT, będzie się wiązała z koniecznością wystawienia faktur korygujących.
Resort finansów przypomniał też, że ustawa Kodeks karny skarbowy przewiduje odpowiedzialność m.in. za wystawienie faktury lub rachunku w sposób nierzetelny, za posłużenie się takim rachunkiem lub fakturą oraz za wystawienie faktury w sposób wadliwy. Jednocześnie przestępstwa skarbowego (wykroczenia skarbowego) nie popełnia sprawca czynu zabronionego, jeżeli nie można mu przypisać winy w czasie czynu. Stąd też samo niewykonanie przepisu prawa bez elementu winy nie jest przestępstwem skarbowym (wykroczeniem skarbowym). Odpowiedzialności karnej będzie podlegał tylko ten sprawca, któremu można skutecznie zarzucić zamiar popełnienia takich czynów. Jeśli więc z okoliczności sprawy będzie wynikało, że działanie jest niezamierzone, sprawcy nie będzie można przypisać umyślności, a tym samym pociągnąć go do odpowiedzialności za wystawienie faktur bez podstawy prawnej czy za ich uwzględnienie w rozliczeniach podatkowych.
Najlepszy i najprostszy sposób na PIT - Program e-pity®
Nie musisz znać się na PIT'ach i zmianach podatkowych. Oblicz wygodnie wysokość Twojego podatku PIT kompleksowo razem z wszystkimi ulgami, odliczeniami i kwotą wolną od podatku. Zadbaj o najwyższy i najszybszy zwrot podatku z PIT do 45 dni.
Po prostu oblicz Twój e-PIT w Programie e-pity 2025 i wyślij PIT online
Od 8 lipca 2026 r. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Na ich podstawie organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do stwierdzania, że pomiędzy pracownikiem i pracodawcą istnieje stosunek pracy, jeżeli osoba świadczy pracę w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu pracy powinna być zawarta umowa o pracę. Przepis ten określa, że zatrudnienie jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy, jeżeli pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Jak wyjaśnia na swojej stronie internetowej Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, inspektor PIP, który podczas kontroli wykryje naruszenia prawa w tym zakresie, najpierw wyda polecenie ich usunięcia, a więc wyznaczy termin na zawarcie umowy o pracę lub ustalenie faktycznych warunków współpracy w taki sposób, by była ona zgodna z prawem. Jeżeli to polecenie nie zostanie wykonanie, inspektor PIP będzie mógł złożyć wniosek do Okręgowego Inspektora Pracy o wydanie decyzji przekształcającej nieprawidłowo zawartą umowę w umowę o pracę. Prawo odwołania się od tej decyzji do sądu będą mieć zarówno pracodawca, jak i pracownik. Złożenie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji do momentu wydania orzeczenia.
Bezzasadny przychód należy skorygować za okres, w którym został wykazany
Źródło: Informacja Ministerstwa Finansów z 6 lipca 2026 r. przekazywana do mediów na zapytania dziennikarzy
