Aktualności
tel. serwisowy: 61 307 00 77 (08:00 - 16:00)
Jeżeli prawo własności maszyny przejdzie na nabywcę dopiero po zapłaceniu sprzedawcy ostatniej raty ceny, to dopiero wtedy można będzie ją zaliczyć do środków trwałych i rozpocząć jej amortyzację - zdecydował Naczelny Sąd Administracyjny.
Wyrok NSA ostatecznie rozstrzygnął sprawę zapoczątkowaną wnioskiem o indywidualną interpretację, jaki złożyła spółka planująca zakup specjalistycznej maszyny do obróbki metali. Zgodnie z tym planem stronami umowy zakupu miały być:
Umowa sprzedaży miała zaś przewidywać m.in., że:
We wniosku o indywidualną interpretację spółka postawiła tezę, że w tych okolicznościach maszyna będzie podlegała u niej amortyzacji już od momentu przyjęcia jej do używania. Argumentowała, że spełnione są warunki:
natomiast intencją wszystkich stron umowy będzie przeniesienie własności maszyny na rzecz spółki, a zastrzeżenie tytułu własności będzie miało wyłącznie formalny charakter i służyło jedynie dodatkowemu zabezpieczeniu roszczeń belgijskiego sprzedawcy. Gdyby jednak organ interpretacyjny nie zgodził się z tym stanowiskiem, spółce powinno przysługiwać prawo do zaliczenia całej ceny zakupu maszyny do kosztów uzyskania przychodu w dacie jej zakupu (jako koszty pośrednie).
Najlepszy i najprostszy sposób na PIT - Program e-pity®
Nie musisz znać się na PIT'ach i zmianach podatkowych. Oblicz wygodnie wysokość Twojego podatku PIT kompleksowo razem z wszystkimi ulgami, odliczeniami i kwotą wolną od podatku. Zadbaj o najwyższy i najszybszy zwrot podatku z PIT do 45 dni.
Po prostu oblicz Twój e-PIT w Programie e-pity 2025 i wyślij PIT online
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się jednak z żadną z tych ocen. W wydanej w maju 2025 r. interpretacji indywidualnej wskazał, że amortyzacja środków trwałych co do zasady dotyczy składników majątku stanowiących własność lub współwłasność podatnika. Skoro umowa ma przewidywać, że spółka nabędzie własność składnika majątku (maszyny) dopiero po zapłacie całej należności, a więc zakupiony składnik do czasu uiszczenia ostatniej raty będzie pozostawał własnością sprzedawcy (nawet pomimo wydania tej rzeczy kupującemu), to do czasu spłaty całkowitej ceny maszyna nie będzie mogła zostać zaliczona do środków trwałych. W konsekwencji do czasu spłaty ostatniej raty spółka nie będzie mogła dokonywać odpisów amortyzacyjnych. Skoro jednak po spłacie ostatniej raty spółka zaliczy maszynę do środków trwałych, to kosztem uzyskania przychodów będą wyłącznie odpisy amortyzacyjne. Nie mogą zaś być nimi ani raty, ani całość wydatku na zakup maszyny jednorazowo. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby, że koszt nabycia maszyny byłby zaliczony do kosztów uzyskania przychodów dwa razy - podkreślił Dyrektor KIS.
Spółka zaskarżyła tę interpretację, jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę spółki oddalił. Sąd podkreślił, że w opisanym zdarzeniu przyszłym warunek bycia właścicielem maszyny nie zostanie spełniony. Bez znaczenia pozostają tu ekonomiczne i faktyczne władztwo spółki nad maszyną, argumenty odwołujące się do intencji stron umowy oraz zapewnienie, że zastrzeżenie tytułu własności będzie miało charakter wyłącznie formalny, służący zabezpieczeniu spłaty ceny.
WSA w Warszawie wskazał też, że w prawie prywatnym to przede wszystkim same strony decydują o tym, jak chcą ułożyć i zabezpieczyć swoje interesy. Skarżąca miała możliwość takiego ukształtowania stosunku zobowiązaniowego, by uzyskać spodziewaną przez siebie korzyść podatkową. Zamiast tego w istocie oczekuje, że interpretacja regulacji podatkowej zostanie dopasowana do zawartej przez nią umowy handlowej. Tymczasem określone w ustawach podatkowych obowiązki podatkowe mają publicznoprawny charakter i zasadniczo nie mogą być znoszone przez czynności cywilnoprawne.
W przedstawionym zdarzeniu przyszłym zasadnicze znaczenie ma sposób sformułowania umowy przez strony. Skoro prawo własności maszyny przejdzie na skarżącą dopiero po zapłacie całej należności, to wcześniejsze władanie (używanie) tą maszyną nie umożliwia dokonywania przez spółkę odpisów amortyzacyjnych. Prawo do dokonywania tych odpisów skarżąca nabędzie w momencie, gdy stanie się właścicielem maszyny - podsumował WSA w Warszawie.
Sąd zgodził się też z Dyrektorem KIS, że podatkowym kosztem nie będą ani płacone przez spółkę raty, ani wydatki na zakup tej maszyny. Aby wydatek mógł zostać potraktowany jako potrącalny, powinien spełniać kryterium braku objęcia katalogiem negatywnym, o którym mowa w art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. Natomiast opisany przez spółkę wydatek na zakup maszyny został wyłączony z kosztów podatkowych na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy (przepis ten wyłącza z kosztów uzyskania przychodów m.in. wydatki na nabycie środków trwałych).
Podobnie sprawę ocenił Naczelny Sąd Administracyjny, do którego trafiła skarga kasacyjna. W niej spółka argumentowała, że bardziej istotne niż formalny tytuł prawny jest ekonomiczne władztwo nad maszyną, skoro to posiadanie ekonomiczne decyduje o zdolności składnika majątkowego do generowania przychodu, a więc i o zasadności amortyzacji. Dlatego jej zdaniem prawidłowa wykładnia przepisów o CIT dotyczących amortyzacji powinna uwzględniać szersze niż stricte cywilistyczne rozumienie własności. NSA podkreślił jednak, że z przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o CIT jednoznacznie wynika, iż jedną z koniecznych przesłanek dokonywania amortyzacji jest to, by składniki majątkowe wymienione w tym przepisie były własnością lub współwłasnością osoby dokonującej amortyzacji. Samo faktyczne używanie rzeczy w działalności gospodarczej, jej kompletność, zdatność do użytku oraz przewidywany okres używania dłuższy niż rok nie są wystarczające, jeżeli podatnik nie posiada tytułu własności albo współwłasności do tej rzeczy. Maszyna nabywana z zastrzeżeniem własności na rzecz sprzedawcy do czasu zapłaty ceny nie może więc być amortyzowana, dopóki nie stanie się własnością spółki z chwilą uiszczenia ostatniej raty.
Decyduje wartość krzesła, a nie stołu z kompletem krzeseł
Źródło: wyrok NSA II FSK 232/26 z 25 czerwca 2026 r., wyrok WSA w Warszawie III SA/Wa 1514/25 z 12 listopada 2025 r., indywidualna interpretacja 0114-KDIP2-1.4010.192.2025.1.KW z 22 maja 2025 r.
