Aktualności
tel. serwisowy: 61 307 00 77 (08:00 - 20:00)
Po ponad pięciu latach od złożenia wniosku o interpretację i dwóch wyrokach sądów Dyrektor KIS zezwolił na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu kwoty, jaką spółka zapłaciła kontrahentowi na podstawie ugody mediacyjnej.
W spór z fiskusem weszła spółka będąca podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, która prowadzi działalność gospodarczą związaną z branżą budowlaną i jako generalny wykonawca realizuje zamówienia publiczne udzielone w wyniku postępowań o udzielenie zamówienia publicznego. Realizując w latach 2014-2018 jedno z takich zleceń zakończyła prace z opóźnieniem wynoszącym 648 dni. Jej zdaniem znaczna część tego opóźnienia powstała z przyczyn, za które wykonawca nie ponosił odpowiedzialności, takich jak brak dostępu do terenu budowy, niekorzystne warunki atmosferyczne oraz konieczność wykonania dodatkowych prac.
W 2019 r., ze względu na powstałe opóźnienia:
Strony sporu zgodziły się na podjęcie postępowania mediacyjnego, które zakończyło się zawarciem ugody. Na mocy tej ugody strony uzgodniły, że:
W ugodzie strony określiły również sposób rozliczenia wzajemnych wierzytelności.
Wykonawca wystąpił o indywidualną interpretację, aby uzyskać potwierdzenie, że kwota zapłacona zamawiającemu na podstawie umowy mediacyjnej może być zaliczona do kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. We wniosku argumentował, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT wyłącza z kategorii kosztów uzyskania przychodu wyłącznie kary umowne i odszkodowania z tytułu:
Tymczasem z treści ugody wynika, że kara umowna została wypłacona z tytułu zwłoki w wykonaniu robót, nie jest więc objęta dyspozycją art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT. Jednocześnie działanie spółki należy uznać za racjonalne, uzasadnione biznesowo i ukierunkowane na zachowanie i zabezpieczenie źródła przychodów, gdyż brak porozumienia z zamawiającym wiązał się z realnym ryzykiem wykluczenia wnioskodawcy z udziału w innych procedurach z zakresu zamówień publicznych. Spełnione więc zostały wszystkie warunki niezbędne, by uznać poniesiony koszt za koszt podatkowy.
W 2021 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej nie zgodził się jednak z tym stanowiskiem. Uznał wówczas, że wadliwie wykonana usługa to taka, która została wykonana w sposób niepełny, a pojęcie wadliwości w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT odnosi się do każdego przypadku nienależytego wykonania obowiązków, za które strona ponosi odpowiedzialność, niezależnie od tego, czy odpowiedzialność ta oparta jest na zasadzie winy czy na zasadzie ryzyka. Tym samym, opóźnienie w wykonaniu świadczenia, nawet niezawinione, stanowi wadę wykonywanych robot/usług.
Najlepszy i najprostszy sposób na PIT - Program e-pity®
Nie musisz znać się na PIT'ach i zmianach podatkowych. Oblicz wygodnie wysokość Twojego podatku PIT kompleksowo razem z wszystkimi ulgami, odliczeniami i kwotą wolną od podatku. Zadbaj o najwyższy i najszybszy zwrot podatku z PIT do 45 dni.
Po prostu oblicz Twój e-PIT w Programie e-pity 2025 i wyślij PIT online
Spółka zaskarżyła tę interpretację, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał jej rację. Sąd podkreślił, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy, jako wyjątek od zasady określonej w art. 15 ust. 1 tej ustawy (a więc w przepisie mówiącym o zaliczaniu wydatków do kosztów uzyskania przychodów), powinien być interpretowany ściśle. Należy więc uznać, że nieterminowe wykonanie umowy nie mieści się w zakresie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy o CIT. Czym innym jest bowiem wada dostarczonych towarów lub wykonanych robót i usług od zwłoki w wykonaniu tych świadczeń. Ustawodawca dostrzega tą różnicę, mówiąc w dalszej części przepisu o zwłoce, ale tylko w dostarczeniu towaru wolnego od wad albo zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług. Gdyby zakresem wyłączenia ustawodawca chciał objąć także zwłokę w spełnieniu świadczenia, to niewątpliwie zawarłby to w treści omawianego przepisu - podkreślił WSA w Krakowie.
Sąd zauważył też, że zapytanie spółki należało rozpatrzyć w oparciu o spełnienie ogólnych przesłanek uznania poniesionego wydatku za koszty uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o CIT. Organ interpretacyjny tego nie zrobił uznając, że skoro przedstawione we wniosku wydatki objęte są wyłączeniem określonym w przepisie art. 16 ust. 1 pkt 22 ustawy, to nie ma potrzeby oceniać ich z punktu widzenia ogólnych kryteriów zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodu. To wyłączenie jednak nie zachodzi. Dlatego WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną interpretację.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej złożył od tego wyroku skargę kasacyjną. Została ona jednak odrzucona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który potwierdził, że wada dostarczonych towarów lub wykonanych robót jest czym innym od zwłoki w wykonaniu tych świadczeń. Gdyby zamiarem ustawodawcy byłby objęcie wyłączeniem z kosztów uzyskania przychodów kary umownej bądź odszkodowania z tytułu zwłoki w spełnieniu świadczenia, niewątpliwie by to uczynił - uznał NSA.
W konsekwencji tych wyroków Dyrektor KIS w 2025 r. ponownie rozpatrzył wniosek spółki. Uwzględniając ocenę wyrażoną przez WSA w Krakowie oraz NSA uznał stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe, odstępując równocześnie od uzasadnienia prawnego tej oceny.
Kara za opóźnioną dostawę może być kosztem podatkowym
Źródło: indywidualna interpretacja 0111-KDIB1-1.4010.463.2020.9.BS z 15 grudnia 2025 r., wyrok NSA II FSK 973/22 z 16 kwietnia 2025 r., wyrok WSA w Krakowie I SA/Kr 397/21 z 28 września 2021 r., indywidualna interpretacja 0111-KDIB1-1.4010.463.2020.2.BS z 20 stycznia 2021 r.
